king rama 9 2

พระราชดำริ :
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
LamPraYoung 61 01
แนวพระราชดำริ :
เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2535 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานพระราชดำริให้กรมชลประทานพิจารณาวางโครงการและก่อสร้างอ่างเก็บน้ำลำพะยังตอนบน เพื่อช่วยเหลือราษฎรในเขตพื้นที่ดังกล่าวให้มีน้ำทำการเกษตรและอุปโภค - บริโภค ได้ตลอดปี ต่อมาได้พระราชทานพระราชดำริให้ดำเนินการเกี่ยวกับโครงการพัฒนาลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน โดยให้พิจารณาก่อสร้างขยายพื้นที่ส่งน้ำ พร้อมทั้งขุดสระน้ำประจำไร่นาสำหรับรับน้ำเพิ่มเติมจากระบบท่อส่งน้ำตามแนวทฤษฏีใหม่ ก่อสร้างโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ ตำบลกกตูม อำเภอดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร ขุดลอกลำห้วยต่าง ๆ และพิจารณาก่อสร้างอาคารบังคับน้ำในลำพะยังเป็นช่วง ๆ ในลักษณะขั้นบันไดตามความเหมาะสม เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2542 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานพระราชดำริ ให้กรมชลประทาน พิจารณาก่อสร้างอุโมงค์ผันน้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยบางทรายตอนบน มาส่งให้กับพื้นที่เพาะปลูกในเขตอำเภอเขาวง โดยให้เกิดผลกระทบต่อพื้นที่ของกรมป่าไม้น้อยที่สุดโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โครงการอุโมงค์ผันน้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ลงสู่พื้นที่การเกษตรลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน จังหวัดกาฬสินธุ์ จึงเป็นโครงการที่กรมชลประทานเห็นว่ามีความสำคัญต่อการพัฒนาแหล่งน้ำในลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน และได้มอบหมายให้กลุ่มบริษัทที่ปรึกษา ซึ่งประกอบด้วยบริษัท คอนซัลแตนท์ จำกัด เป็นผู้ดำเนินการศึกษาความเหมาะสมและผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยได้เริ่มทำการศึกษาในเดือนมิถุนายน 2544 ระยะเวลาในการศึกษา 18 เดือน

ที่ตั้งของโครงการ :
ปากทางเข้าอุโมงค์ผันน้ำฝั่งอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ อยู่ที่พิกัด 48 QVD 118 - 453 5842 III และปากทางออกอุโมงค์ผันน้ำ ฝั่งลุ่มน้ำลำพะยังอยู่ที่พิกัด 48 QVD 112 - 452 ระวางที่ 58472 III ในแผนที่ภูมิประเทศ มาตราส่วน 1: 50,000

วัตถุประสงค์โครงการ :
เพื่อเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้เพียงพอสำหรับพื้นที่เพาะปลูกที่ประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ ของพื้นที่การเกษตรในลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน และเป็นการเพิ่มศักยภาพและประสิทธิภาพการใช้น้ำจากแหล่งที่พัฒนาไว้แล้ว

หน่วยงานผู้ดำเนินงาน /หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง :
กรมชลประทาน

ลักษณะโครงการ :
ระบบชลประทาน เป็นระบบท่อส่งน้ำชลประทาน ครอบคลุมพื้นที่ชลประทาน 7,900 ไร่ ในลุ่มน้ำลำพะยังตอนบนด้วยอัตรา 2.0 ลบ.ม./วินาที ประกอบด้วยท่อส่งน้ำสายใหญ่ ความยาว 3.512 กม. ท่อส่งน้ำสายซอย จำนวน 3 สาย ความยาวรวม 8.426 กม. และท่อส่งน้ำสายแยกซอยจำนวน 6 สาย ความยาวรวม 10.552 กม. รวมความยาวท่อทั้งหมด 22.490 กม.

ผู้ได้รับประโยชน์ :
ประโยชน์ที่ได้รับจากโครงการฯ เพื่อการอุปโภค-บริโภค เสริมการเพาะปลูกและเลี้ยงสัตว์ มีพื้นที่ได้รับประโยชน์ ประมาณ 2,500 ไร่ ราษฎร 3 หมู่บ้าน รวมประมาณ 140 ครัวเรือน

ผลการดำเนินงานและกิจกรรมโครงการ :
พื้นที่การเกษตรลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด 12,000 ไร่ ในบริเวณ 5 หมู่บ้าน ได้แก่ บ้านกุดตอแก่น บ้านแดนสามัคคี บ้านม่วงไข่ บ้านดงหมู่ และบ้านโนนสวรรค์ ตำบลคุ้มเก่า อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ พื้นที่การเกษตรจะได้รับการพัฒนาให้ทำการเกษตรตามแบบทฤษฏีใหม่และได้รับการขุดสระขนาด 5,000 ลบ.ม. ในแปลงที่มีพื้นตั้งแต่ 8 ไร่ ขึ้นไปทุกแปลง และได้รับน้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ส่งผ่านท่อผันน้ำที่ว่างในอุโมงค์ ลงถังพักน้ำและกระจายน้ำโดยระบบท่อชลประทาน ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 7,900 ไร่ ซึ่งเป็นขนาดพื้นที่ที่เหมาะสมกับปริมาณน้ำที่ผันได้และปริมาณการใช้น้ำในอนาคต เมื่อการจัดการน้ำดีขึ้นหรือเปลี่ยนแนวทางการจัดการน้ำ เช่น กระจายโอกาสการได้รับน้ำของเกษตรกรทั้งหมด อาจจะสามารถวางระบบท่อชลประทานจากถังพักน้ำให้ครอบคลุมพื้นที่การเกษตรส่วนที่เหลือเพิ่มเติมอีก 4,100 ไร่

อุทกวิทยาและการใช้น้ำ
- ปริมาตรฝนเฉลี่ยรายปี 1,432.0 มม.
- ปริมาตรความจุเก็บกักของอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ 10.50 ล้าน ลบ.ม.
- ปริมาณน้ำท่าไหลเข้าอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่เฉลี่ยรายปี 10.15 ล้าน ลบ.ม.
- ปริมาณน้ำท่าเฉลี่ยรายปีที่ผันจากอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ลงสู่พื้นที่การเกษตร ลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน 8.08 ล้าน ลบ.ม.
- ปริมาณความต้องการน้ำพื้นที่ชลประทาน 7,900 ไร่ เฉลี่ยรายปี 7.99 ล้าน ลบ.ม.

ระบบชักน้ำเข้าสู่อุโมงค์
- ลักษณะอาคาร คลองดินและระบบท่อ HDPE จากอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ ถึงปากทางเข้าอุโมงค์ผันน้ำ
- ความยาว คลองดินยาว 750 เมตร และระบบท่อ HDPE ยาว 100 เมตร
- ลักษณะอาคารอุโมงค์ผันน้ำเจาะลอดใต้เข้าภูบักดี
- ขนาดกว้าง 3.0 เมตร สูง 3.0 เมตร ยาว 740 เมตร
- ระดับปากทางเข้าอุโมงค์ฝั่งอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ +292.40 ม.รทก.
- ระดับปากทางออกอุโมงค์ฝั่งลุ่มน้ำลำพะยัง + 215.00 ม.รทก .
ระบบส่งน้ำภายในอุโมงค์
- ลักษณะระบบส่งน้ำ เป็นระบบท่อผันน้ำด้วยท่อเหล็กขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง1.30 เมตรในช่วง 50 เมตรแรก และทำการลดขนาดเส้นผ่านศูนย์เป็น 0.80 เมตร ยาวประมาณ 690 เมตร
- ปริมาณน้ำไหลผ่านท่อ 2.0 ลบ.ม./วินาที

ถังพักน้ำ
- ลักษณะอาคาร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กทรงกระบอก
- ขนาด เส้นผ่านศูนย์กลางฐานขนาด 20 เมตร สูง 8 เมตร
- ปริมาตรถังพักน้ำ 2,350 เมตร
- ระดับฐานถังพักน้ำอยู่ที่ระดับ +216.5 เมตร
แหล่งน้ำต้นทุนของโครงการ
- อ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ของโครงการชลประทานอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ ซึ่งกรมชลประทานพัฒนาไว้แล้วจะเป็นแหล่งน้ำต้นทุนของโครงการ
- ชนิดเขื่อน เขื่อนดินแบบ HOMOGENEOUS
- ความสูงทำนบดิน 18 เมตร
- ความยาวทำนบดิน 970 เมตร
- ระดับท้องน้ำ +283.00 ม.รทก.
- ระน้ำเก็บกัก +298.00 ม.รทก.
- ระดับสันทำนบดิน +301.00 ม.รทก.
- ระดับน้ำสูงสุดในอ่างเก็บน้ำ +299.00 ม.รทก.
- ระดับน้ำต่ำสุดในอ่างเก็บน้ำ +291.00 ม.รทก.
- ความจุอ่างเก็บน้ำที่ระดับเก็บกัก 10.50 ล้าน ลบ.ม.
- พื้นที่ผิวน้ำในอ่างเก็บน้ำที่ระดับเก็บกัก 1,535 ไร่
- ชนิดของอาคารระบายน้ำล้น CHUTE SPILL WAY
- ระดับสันอาคารระบายน้ำล้น +298.00 ม.รทก.
- ระดับธรณีท่อส่งน้ำ +291.00 ม.รทก.
- พื้นที่ชลประทานด้านท้ายอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ 1,600 ไร่

ความสำเร็จของโครงการ :
กรมชลประทาน ได้รณรงค์ให้เกษตรกรผู้ใช้น้ำชลประทานของโครงการ จำนวน 4 หมู่บ้าน ได้แก่บ้านนาวี บ้านดอนฮูฮา บ้านดอนจะหราบ ตำบลสงเปลือยและบ้านโนนสูงตำบลคุ้มเก่า จำนวน 862 ครัวเรือน ได้เกิดความรักความหวงอ่างเก็บน้ำ ระบบท่อส่งน้ำต่างๆ โดยปัจจุบัน ได้จัดเตรียมเมล็ดพันธุ์ กำหนดพื้นที่เพาะปลูก และจัดประชุมสัมมนา ส่งเสริมให้เกษตรกรเพาะปลูกในฤดูแล้ง สามารถจัดตั้งกลุ่มผู้ใช้น้ำเสร็จในเดือนเมษายน 2542

ที่มาของข้อมูล : โครงการพัฒนาแหล่งน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดกาฬสินธุ์

สารคดีสืบสานงานของพ่อ ตอนโครงการอุโมงค์ผันน้ำลำพะยังภูมิพัฒน์

photo 01น้ําเพ็ชร คชเสนี สัตยารักษ์
           เผยแพร่เมื่อ 3 เม.ย. 2018